Korzystając z tego serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies. Dodatkowe informacje

Co o DEWS II i Zespole Suchego Oka powinien wiedzieć każdy lekarz, optometrysta i pacjent?

DEWS II (Dry Eye Workshop II) to obszerny raport dotyczący Zespołu Suchego Oka opracowany przez TFOS (Tear Film and Ocular Surface Society). W lipcu 2017 roku został opublikowany w magazynie The Ocular Surface. Jest aktualnym dokumentem zawierającym pełny obraz międzynarodowej wiedzy dotyczącej Zespołu Suchego Oka (ZSO) stworzonym dzięki zaangażowaniu ponad 150 ekspertów z 23 krajów. Wspomniana publikacja jest odświeżeniem TFOS DEWS z 2007 r. Od tego czasu liczba publikacji naukowych związanych z ZSO niemal się podwoiła.

W ponad 350-stronicowej publikacji znajdziemy 10 obszernych raportów dotyczących konkretnych zagadnień związanych z ZSO. W tym artykule prezentujemy kilka najważniejszych wniosków.

O tym jak istotne jest uwrażliwienie specjalistów ochrony wzroku oraz lekarzy wszystkich specjalności na opisywane zagadnienie świadczy fakt, że co 5. pacjent zgłaszający się do specjalisty ochrony wzroku skarży się na dolegliwości, które sugerują występowanie u niego ZSO.

Raportowi przyświecają następujące cele:

  • aktualizacja definicji, klasyfikacji i diagnostyki ZSO,

  • ocena etiologii, mechanizmu, rozpowszechnienia i wpływu choroby na jakość życia,

  • wystosowanie odpowiednich standardów postępowania oraz terapii w ZSO.

Stworzona w raporcie, oparta o EBM (ang. evidence-based medicine) definicja choroby brzmi: „Suche oko jest wieloczynnikową chorobą powierzchni oka, która charakteryzuje się utratą homeostazy filmu łzowego i towarzyszącymi temu objawami ocznymi, wśród których niestabilność filmu łzowego, hiperosmolarność, stan zapalny, uszkodzenie powierzchni oka oraz nieprawidłowości neurosensoryczne należą do czynników etiologicznych.”

Jeśli chodzi o etiologię ZSO to udowodniono m.in., że występowanie ZSO ma związek z gospodarką hormonalną. Dlatego też schorzenie częściej dotyka kobiet, a prawdopodobieństwo wystąpienia dolegliwości rośnie wraz z wiekiem. Autorzy zwracają też uwagę na ciekawe zagadnienie korelacji ZSO z użytkowaniem nowoczesnych urządzeń mobilnych wśród społeczeństwa. Eksperci piszą też o ukrytych kosztach ekonomicznych związanych ze spadkiem efektywności pracy u osób z ZSO. Nie jest to zatem tylko zespół mniej lub bardziej dyskomfortowych objawów, ale przewlekłe schorzenie znacząco wpływające na jakość życia. Raport sugeruje multidyscyplinarne spojrzenie, czyli zastanowienie się nad wpływem klimatu, środowiska oraz czynników socjoekonomicznych na ryzyko pojawienia się objawów.

Suche oko spowodowane niedoborem łez, czyli obniżoną produkcją składowej wodnej, dzieli się na związane z zespołem Sjögrena oraz niezwiązane z tym zespołem. Przyczyną ZSO skorelowaną z niedoborem składowych mucynowej oraz lipidowej jest dysfunkcja gruczołów Meiboma. Głównym patomechanizmem ZSO jest hiperosmolarność łez. Stan ten uszkadza powierzchnię oka jednocześnie indukując stan zapalny.  Następstwem tego jest tzw. błędne koło - dochodzi do destabilizacji filmu łzowego, nadmiernego parowania, zwiększenia napięcia powierzchniowego oraz zaburzeń mrugania. Kaskada tych zależności w efekcie końcowym prowadzi do pojawienia się objawów ZSO.

Raport skupia się również na lekach i działaniach medycznych, które mogą przyczynić się do rozwinięcia objawów ZSO.  Szczególnie rozpowszechnionym, głównie wśród młodej populacji, czynnikiem ryzyka jest noszenie soczewek kontaktowych. W grupie zwiększonego ryzyka znajdują się również osoby poddające się operacjom w obrębie gałki ocznej. Udowodniono toksyczne działanie chlorków benzalkoniowych, będących składnikiem niektórych preparatów okulistycznych. Eksperci w raporcie zwracają szczególną uwagę na konieczność wczesnej diagnozy przedoperacyjnej, dokładnej analizy składu leków stosowanych w okulistyce oraz zmniejszenia inwazyjności zabiegów okulistycznych.

W raporcie czytamy, że podstawą rozpoznania ZSO i jego różnicowania jest dobrze zebrany wywiad uwzględniający czynniki ryzyka, charakter dolegliwości i współistnienie innych chorób. Bardzo użyteczne i obiektywne są kwestionariusze przesiewowe np. DEQ-5 (5-item Dry Eye Questionnaire) oraz OSDI (Ocular Surface Disease Index). W praktyce okulistycznej i optometrycznej istnieją również bardziej zaawansowane  testy pozwalające na ocenę zarówno ilościową jak i jakościową filmu łzowego. 

Raport podkreśla wyraźnie, że ostatecznym celem leczenia ZSO jest zawsze przywrócenie prawidłowego filmu łzowego. Postępowanie terapeutyczne jest zwykle złożone i wieloczynnikowe. Jako specjaliści powinniśmy mieć jednak na uwadze, aby zalecana terapia nie była zbyt obciążająca i skomplikowana z punktu widzenia pacjenta. Taka strategia znacząco zwiększa prawdopodobieństwo stosowania się pacjenta do zaleceń specjalisty oraz poprawia efektywność terapii.

Raport, z naciskiem na najbardziej praktyczne zagadnienia, został omówiony w ramach naszego nowego kursu internetowego Suche oko i co dalej? Autorami kursu są: Sylwia Kropacz-Sobkowiak, lek. Ewa Koźmińska-Badr oraz lek. Marek Skorupski - specjaliści z wieloletnim doświadczeniem w opiece nad pacjentami. Staraliśmy się odpowiedzieć na mnóstwo pytań rodzących się w głowie każdego praktykującego specjalisty. Biorąc pod uwagę skalę rozpowszechniania się zjawiska możemy mieć pewność, że wcześniej czy później zgłosi się do nas pacjent poszukujący pomocy w związku z objawami ZSO dlatego tym bardziej zachęcamy do wzięcia udziału w naszym kursie Suche oko i co dalej? - jest już dostępny.

* Za wsparcie w napisanie tego artykułu bardzo dziękujemy Magdalenie Dubel 
oraz Barbarze Małuszyńskiej.

Usługi i treści oferowane za pośrednictwem www.icodalej.pl mają znaczenie wyłącznie edukacyjne i ich celem jest przede wszystkim umożliwienie nawiązania skutecznej, efektywnej i świadomej współpracy lekarzy oraz pacjentów. Usługi i treści oferowane za pośrednictwem www.icodalej.pl, w żadnym wypadku nie mogą zastąpić bezpośredniej wizyty lekarskiej, która jest wyłączną drogą do uzyskania świadczeń zdrowotnych w zakresie diagnozy i leczenia.